Lakenhal

Museum voor de Leidse stadsgeschiedenis

Museum de Lakenhal bezit een groot aantal voorwerpen die te maken hebben met de geschiedenis van de stad Leiden, of voorwerpen die gerelateerd zijn aan de stad, bijvoorbeeld schilderijen die geschilderd zijn door Leidse schilders. Zo is één van de pronkstukken van het museum een historisch tafereel geschilderd door Rembrandt van Rijn, de beroemde bronzen kookpot welke door de Spanjaarden, gevuld met hutspot, achtergelaten werd nadat ze voor het wassende water moesten vluchten in 1574. Ook het drieluik, het laatste oordeel, geschilderd door Lucas van Leyden bevindt zich in de collectie van het museum.

De Lakenhal, waar de lakens gekeurd werden

Het museum is gevestigd aan het water van de Oude Singel in een groot monumentaal pand genaamd de Lakenhal of “Laeckenhalle”. De oorspronkelijk functie van het gebouw laat zich niet moeilijk raden als men bedenkt dat Leiden in de middeleeuwen bekend stond als “de Lakenstad”. In de Lakenhal werden de lakens gekeurd en wanneer deze goed bevonden werd kregen ze een laken loodje opgedaan met daarin een stempel.

De Lakenhal werd ontworpen door Arent van ’s-Gravesande en werd omstreeks 1640 gebouwd. De functie van de Lakenhal was dus keuring van aangeboden stoffen, natuurlijk diende het gebouw ook als pronkstuk voor de stad Leiden. Hiermee kon Leiden laten zien dat het haar economisch gezien voor de wind ging. De lakenhal had een zeer belangrijke functie omdat het een controlepunt was voor de stedelijke overheid. De Leidse lakens genoten een zeer grote populariteit in Europa met name vanwege de verscheidenheid en slijtvastheid van de kleuren. Om deze vooraanstaande positie te behouden was het dus van groot belang om de lakens streng te controleren. De Lakenhal behield haar oorspronkelijk functie tot 1800 toen door toenemende concurrentie de Laken industrie in Leiden praktisch verdwenen was.

In 1874 kreeg de Lakenhal haar huidige functie als stedelijk museum toebedeeld. Hiertoe werd het museum zowel in 1890 als in 1920 uitgebreid om onderdak te kunnen bieden aan de groeiende stadscollectie. Het museum geeft een beeld van de geschiedenis van de stad en haar bewoners door de eeuwen heen. Hieronder worden een aantal bijzondere museumstukken besproken.

Het Laatste Oordeel, drieluik door Lucas van Leyden

Dit schilderij werd geschilderd in 1527 door Lucas van Leyden en gaat over de openbaringen van de evangelist Johannes. In het schilderij worden de hel en de hemel weergegeven. Aan de linkerkant van het schilderij worden de “geredde zielen” door engelen naar de hemel gevoerd, aan de rechterkant bevindt zich de hel met zijn duivelse helpers die de mensen het hellevuur intrekken. In het midden bevindt zich Christus die oordeelt over de doden, naast hem bevinden zich zijn apostelen. Dit schilderij werd besteld door de kinderen van Cleas Dircsz. Van Swieten welke hiermee een eerbetoon brachten aan hun overleden vader. Het schilderij meet 300,5 cm bij 434, 5 cm in opengeklapte staat. De buitenste luiken bedekken wanneer dichtgeklapt het middelste gedeelte van het schilderij. Oorspronkelijk stond het schilderij in de Sint Pieterskerk, hier heeft het gestaan tot aan de Beeldenstorm. Gelukkig stond het ten tijden van de bestormingen achter slot en grendel. Hierna is het schilderij overgebracht naar het stadhuis om uiteindelijk in museum de Lakenhal aan te belanden.

Bronzen kookpot, de Hutspot pot

Deze bronzen kookpot stamt uit de tweede helft van de zestiende eeuw en was niets anders dan vele andere kookpotten uit die tijd. Toch is de pot in Museum de Lakenhal een hele bijzondere kookpot. Volgens de overlevering werd deze kookpot, ook wel grape genoemd, in de ochtend van 3 oktober 1574 gevonden in de Lammenschans, een stelling die zojuist was verlaten door de Spanjaarden. In de nacht daarvoor waren de Spanjaarden gevlucht voor het wassende water en hadden de pot achtergelaten met daarin nog een restje Hutspot. Vanaf dat moment werd Hutspot eten met 3 oktober een echte traditie in Leiden.

Openingstijden en toegangsprijzen De Lakenhal

Stedelijk Museum De Lakenhal Oude Singel 28-32, 2312 RA Leiden 5 minuten lopen vanaf het station

dinsdag t/m vrijdag: 10.00 - 17.00 uur, zaterdag, zondag, feestdag: 12.00 tot 17.00 uur, 3 oktober 10.00 - 12.00 uur.
Vanaf 1 januari 2009 is de bibliotheek gesloten voor publiek. Gesloten 25 december en 1 januari

Volwassenen € 10; 65+ en CJP € 8,50; Jongeren tot 18 jaar gratis.
Museumkaart € 6,00; ICOM, Vereniging Rembrandt, Vrienden € 6,00; Groepen van 20 en meer personen, p.p. € 9,00.

De Lakenhal in Scheltema : Toegang gratis.
*) Tijdens de tentoonstelling Van Doesburg and the International Avant-Garde geldt een toeslag van € 6 euro per persoon, jongeren tot 18 jaar blijven gratis toegang houden, voor groepen van 20 en meer personen geldt een korting van 10% op de prijs van € 10 euro per persoon.